Standardowe ośrodki zajęć dowolnych i kino szkolne
Pierwsza z tych komórek standardowych to ośrodek sportu rekreacyjnego. Jego zadaniem jest umożliwienie codziennego udziału w prostych zabawach ruchowych i zajęciach sportowych pojedynczym uczniom i całym grupom bez jakiegokolwiek obowiązku systematycznego uczestnictwa. Najistotniejsze jest tu samo udostępnienie boiska, sali gimnastycznej, w zimie – lodowiska i sprzętu oraz obecność instruktora. Warto również zorganizować wrotkowisko na wyasfaltowanej części boiska, w zimie – w sali gimnastycznej. Niski poziom rozwoju kultury fizycznej w naszym społeczeństwie, powszechność wad postawy u dzieci i młodzieży oraz właściwe dla większości uczniów dążenie do ruchu i uprawiania sportu przemawiają dobitnie na rzecz rozwijania w szkole różnorodnych form codziennej rekreacji fizycznej.
Przygotowanie budynku i terenu szkolnego do zajęć pozalekcyjnych
Uznając zajęcia pozalekcyjne za nieodzowny i ważny element pracy nowoczesnej szkoły, należy zapewnić mu odpowiednie zaplecze lokalowe i wyposażeniowe. Nawet w szkole obciążonej nadmierną liczbą uczniów musi być zachowana proporcja pomiędzy pomieszczeniami i urządzeniami przeznaczonymi na nauczanie a tymi, które mają służyć opiece oraz pracy pozalekcyjnej. Proporcje te można oczywiście częściowo uzyskiwać przez wykorzystanie niektórych sal zarówno do celów dydaktycznych, jak też do organizacji zajęć czasu wolnego uczniów, tym niemniej jednak każda szkoła musi dysponować pewnym minimum pomieszczeń i urządzeń niezbędnych dla jej właściwego funkcjonowania jako placówki opiekuńczej i kulturalno-oświatowej.
Świetlica szkolna
Świetlica to jedyna komórka wykonawcza, pracująca cały rok na ogół z tymi samymi wychowankami, których uczestnictwo jest obowiązkowe. Tego rodzaju forma opieki nad dziećmi przewidziana jest zasadniczo dla uczniów klas I – III. Uczniowie starsi powinni korzystać z klubu lub innych form zajęć pozalekcyjnych. W przypadku objęcia ich także pracą świetlicy, muszą zostać ujęci w odrębną grupę zajęciową. Obowiązkowy charakter uczestnictwa w zajęciach odnosi Się jednak tylko do świetlicy szkolnej. Natomiast w innych komórkach pozalekcyjnych dzieci skupiają się w sposób dobrowolny, a niekiedy wręcz spontaniczny na okres czasu często z góry nieokreślony.
Wystawy uczniowskie
Wystawy organizowane w szkole powinny odzwierciedlać różne strony życia społeczności uczniowskiej. Na przykład do tradycji Szkoły Podstawowej nr 89 w Poznaniu należy już organizowana corocznie we wrześniu wystawa pod nazwą „Siadem wakacyjnych przygód”, na którą składają się dyplomy i nagrody książkowe uzyskane w czasie kolonii i obozów, zdobyte odznaki turystyczne i sportowe oraz wytwory dzieci wykonane w czasie wakacji, a także osobliwości przywiezione z różnych stron kraju, jak np. korzenie o interesujących kształtach, przedmioty związane z folklorem, przeróżne znaleziska wyszperane na strychach itp. Przykładem ekspozycji żartobliwej może być otwarta pierwszego kwietnia (w tej samej szkole) „Wystawa oręża uczniowskiego”, na której zgromadzono przeróżne urządzenia do „ściągania” w czasie klasówek i odpowiedzi, wiele sprzętu „miotającego”, jak np. pistolety, rurki i proce oraz „gołębie” z papieru i inne zabawki wykonywane lub używane w szkole.